Connect with us

Business

Pse pandemia mund të globalizojë edhe më shumë ekonominë

Published

on

Harold James ka shkruar mbi globalizimin dhe shkatërrimin e tij të pritshëm për pjesën më të mirë të 40 viteve të fundit. Historiani i ekonomisë në Universitetin Prinston, ka analizuar efektet e krizave financiare të vjetra dhe të reja, nga Depresioni i Madh i viteve 1930, deri në rënien e tregjeve financiare në vitin 2008.

Libri i tij i vitit 2002, “Fundi i globalizimit”, shqyrtoi se si Depresioni i Madh e përmbysi globalizmin:Të ballafaquar me një krizë të rëndë financiare, kombet u larguan nga lidhjet kulturore dhe ekonomike jashtë vendit. James sugjeroi atëherë, se forcat që i kthyen shoqëritë kundër globalizmit në vitet 1930, kishte të ngjarë të shfaqeshin sërish gjatë shekullit XXI-të – edhe pse kombet kishin krijuar lidhje gjithnjë e më të ngushta përmes tregtisë, emigrimit dhe teknologjisë.

Analistët e kujdesshëm të politikës dhe biznesit në vitin 2020, nuk mund të fajësohen pse po pyesin nëse Covid-19 – një anë e errët e ndërvarësisë, e transportuar nga një grimë e vogël e ARN virale – do të shkaktojë një reagim të ri anti-globalizim.

Me tamponët dhe shiringat e nevojshme që mungojnë, a nuk do të kujdesen më parë vendet për qytetarët e tyre, duke u mobilizuar për të prodhuar vetë pajisjet mjekësore që dikur i kishin blerë nga Kina apo India? Me kaq shumë qytetarë pa punë, a nuk do të fillonin qeveritë “të rishikonin” vendet e punës që kompanitë i kanë transferuar jashtë vendit?

Përkundrazi, thotë James; mund të ndodhë e kundërta. Pandemia do të revolucionarizojë thuajse me siguri mënyrën se si ndërvepron bota, por jo në mënyrën e tmerrshme që mendojnë disa analistë. James foli për revistën “Knowable”, se pse Covid mund të përfundojë duke e zgjeruar globalizimin, në vend se ta shkatërrojë atë.

Çfarë është globalizimi, dhe pse është i rëndësishëm?

Unë e përkufizoj globalizmin si lëvizshmërinë e mallrave, njerëzve dhe kapitalit – dhe i përfshirë në të gjitha këto është globalizimi i ideve, që e lidh botën duke e bërë një. Globalizimi ka vijuar si proces gjatë gjithë historisë.

Në dekadën e fundit, arkeologët u habitën kur zbuluan se skeletet e njerëzve që ishin varrosur në Italinë e Jugut gjatë Perandorisë Romake kishin ADN aziatike. Në faza të ndryshme ka pasur intensitete të reja në këtë proces.

Zhvillimi i anijeve me vela në periudhën e hershme moderne, mundësoi udhëtime në distanca më të gjata, ashtu si hekurudhat e shekullit XIX, hapën pjesët e brendshme të kontinenteve. Avioni dhe më vonë interneti në shekullin XX-të, e hapën gjithashtu globalizimin në zona të reja.

Globalizimi diktohet pjesërisht nga nevojat materiale dhe nga efikasiteti:Ai nuk ka kuptim, dhe as nuk është i mundur për çdo vend për të prodhuar çdo lloj të mire. Por nuk mendoj se është thjesht çështje e sigurimit të një sendi të dëshiruar, që mund ta gjeni thjesht diku tjetër. Është gjithashtu një çështje kurioziteti.

Ne e shohim ambientin tonë kufizues, dhe duam të rinisim diku tjetër jetën tonë. Emigrimi dhe ndërveprimi me të tjerët, ushqehet shpesh nga njerëz që u ikin fatkeqësive, por ndonjëherë edhe sjellja aventureske. Në vitet 1920 dhe 1930, globalizimi ishte gjithashtu një fenomen i ideve.

Kadetët në Akademinë Ushtarake Kineze Whampoa, vendosën të themelonin një parti fashiste pasi këtë gjë kishte bërë më herët Italia. Lëvizja e mallrave dhe kapitalit nëpër botë nuk kishte arritur në atë kohë në vëllimin e fundit të shekullit XX. Por një krizë bankare në Austri, ishte ende në gjendje të prodhonte një efekt domino në të gjithë botën, ashtu si rënia e tregut të shtëpive në SHBA e shkatërroi ekonominë globale në vitin 2008. Ndërgjegjësimi për ndikimin në të dyja rastet ishte i njëjtë.

Në librin tim të vitit 2018, unë analizova zhvillimet në vitin 2008 dhe e mata globalizimin dhe de-globalizimin në termat e flukseve – të mallrave, të njerëzve, të kapitalit dhe të të dhënave. Ajo që zbulova ishte se të dhënat nuk e mbështesnin plotësisht nocionin që de-globalizimi ishte dominues.

Pra zërat mbi “fundin e globalizimit” janë shumë të ekzagjeruara….

Njerëz të tjerë kanë shpikur parulla si “globalizimi”. Sigurisht, kriza financiare e vitit 2008,  prodhoi një goditje kundër globalizimit dhe një debat shumë më të gjerë nëse është e dëshirueshme, apo e pajtueshme me demokracinë apo jo, dhe kushtet në të cilat po funksionon globalizimi. Shumë menduan se globalizimi kishte marrë fund, por kushtet në terren nuk ndryshuan në një mënyrë shumë dramatike.

Çfarë ndryshimesh ndodhën?

Ka pasur më shumë konflikte tregtare që nga viti 2008. Ka pasur më shumë rezistencë ndaj emigrimit, si dhe ka pasur gjithashtu një farë shtetëzimi të sistemeve financiare, veçanërisht në Evropë. Modelet e tregtisë ndryshuan, me disa prodhime që i afroheshin vendeve amtare. Shumë prej tyre kishin pak të bënin me konkurrencën globale.

Përkundrazi, drejtoheshin nga kërkesa e konsumatorit dhe padurimi. Për shembull, stilet e modës së shpejtë, ishin më të lehta për t’u shpërndarë nëse prodhonit më shumë në vend, dhe jo shumë larg në Azi. Një sasi e vogël e prodhimit amerikan u rikthye në Shtetet e Bashkuara.

Disa prodhime evropiane shkuan në Evropën Juglindore – në Rumani ose Ukrainë, dhe jo në Kinë.

Këto nuk janë shumë të mëdha për sa i përket vëllimit, por mbeten gjithsesi një prirje interesante dhe e rëndësishme. Padyshim, unë mendoj se zgjedhja e Trump si president në vitin 2016 dhe Brexit, që ndajnë një kundërshtim thelbësor ndaj globalizmit, përshtaten që të dyja me narrativën e reagimit kundër globalizimit. Por deri këtë vit, kishte një panoramë shumë të përzier për sa i përket ndryshimeve aktuale. Ky vit ka shtuar një dimension të ri.

Për shkak të Covid-19?

Po. Në mënyrë të parashikueshme, shumë njerëz, përfshirë këshilltarin e Trump, Peter Navarro, kanë thënë se globalizimi ishte mëkati fillestar që prodhoi krizën e Covid. Koronavirusi u shfaq për herë të parë në vende që ishin shumë të lidhura ndërkombëtarisht – Italia e Veriut, qyteti i Nju Jorkut.

Ishte e lehtë të fajësohej udhëtimi global. Ishte gjithashtu e lehtë të mendohej se kriza ishte e përkeqësuar nga varësia nga prodhuesit e largët të ilaçeve. Një statistikë mbresëlënëse është sasia e produkteve farmaceutike amerikane që prodhohen në Kinë ose Indi, apo që prodhohen me materiale kineze.

Për shembull rreth 97 për qind e antibiotikëve amerikanë, vijnë nga Kina. Përpjekjet për të kontrolluar përhapjen e Covid-19, kanë ndikuar në mënyrë drastike në lëvizjen e njerëzve nga një vend në tjetrin. Virusi ka sjellë kufizime të mëdha në udhëtime, dhe e ka bërë më të vështirë emigrimin ndërkombëtar.

Pra, ai aspekt i globalizimit gjendet nën një presion të ri. Por ka edhe një tablo më pozitive të asaj që po ndodh. Kriza e Covid-itpo vjen në një moment të çuditshëm, kur po ndodhin shumë ndryshime teknologjike – veçanërisht zhvillimi i internetit – dhe disa prej tyre në fakt e kanë zgjeruar globalizimin.

Pra, bllokimet për shkak të pandemisë mund të mendohen si një forcë globalizuese?

Mendoni pak për strehimin, arsimin dhe shërbimet mjekësore, tri fusha të shtrenjta të jetës të cilat kanë mbetur intensivisht lokale, deri më tani. Gjatë krizës së koronavirusit të tria nisën të kenë rreziqe reale:Ndarja e hapësirës për të jetuar dhe punuar me shumë njerëz të tjerë, vizitat tek mjeku, apo paraqitja në shkolla dhe universitete, shtojnë gjasat e infektimit.

Covid na tregoi që të tria këto mund të menaxhohen më mirë përmes ndërveprimeve në distancë. Dhe këto sipas përkufizimit, e bëjnë jetën tonë më pak lokale. Kufijtë kombëtarë nuk janë më një kufizim i dukshëm. Është e qartë se mega-qytetet e shtrenjta globale po e humbasin joshjen që kanë.

Ju nuk keni sot nevojë të jetoni në qendër të Manhatanit apo në qendër të Londrës. Ju mund të jetoni diku tjetër më këndshëm dhe më lirë dhe të punoni në distancë. Mendoj se në të ardhmen, do të shohim një përzierje njerëzish që punojnë nga shtëpia, dhe që shkojnë fizikisht në zyrë vetëm disa ditë në muaj, një lloj modeli hibrid.

Ngjashëm, nëse kam ethe dhe ndihem keq, unë nuk kam nevojë të shkoj fizikisht tek mjeku im. Mund të flas me të në telefon, ose me video. Unë mund të lidhem me pajisje që e matin presionin e gjakut apo sheqernat në të, dhe t’ia transferoj këto të dhëna mjekut. Ai ose ajo nuk ka pse të jetë në Nju Xhersi, ku jetoj unë.

Edhe për shkollën vlen e njëjta gjë. Nuk jam i bindur që platforma “Zoom” është përgjigja për gjithçka, por me të disa gjëra janë përmirësuar, përfshirë konferencat akademike, të cilat kanë qenë një kënaqësi e vërtetë gjatë 6 muajve të fundit. Studentët e mi që janë regjistruar në Universitetin e Prinstoni, janë ulur para kompjuterëve të tyre në Xhakarta, Buenos Aires apo Berlin.

Në të ardhmen, arsimi do të kombinojë leksion në distancë të gjatë me takimet personale. Do të jetë më i lirë dhe më efektiv, dhe do të thotë që studentët do të jenë në gjendje të mësojnë nga kudo në botë. Kjo është historia ime e përmbysjes së de-globalizimit.

Dhe më duhet të shtoj diçka:Asnjëherë nuk ka pasur ndonjë de-globalizim në shkëmbimin e të dhënave. Çdo ditë, njerëzit transferojnë gjithnjë e më shumë të dhëna në të gjithë botën. Kur jemi duke bërë “Zoom”, ne jemi duke zhvendosur sasi tepër të mëdha bajtesh. Kjo është një metrikë e rëndësishme e ndërlidhjes. / Bota.al

Alsat

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Business

Pandemia bashkoi prodhuesit serbë dhe shqiptarë në “Qendrën tregtare virtuale”

Published

on

Rada Rakiq është pronare e furrës “KIM” në Zveçan, e cila ofron një gamë të gjerë të ëmbëlsirave. Ajo thekson që produktet e saj, që nga qershori, mund të porositen edhe përmes internetit në faqen “Qendra tregtare virtuale” dhe pret që të ketë shitje të suksesshme në periudhën e ardhshme.

Ajo konsideron që shitja përmes internetit është e lëverdishme, sepse është e qasshme për blerësit në çdo moment dhe në çdo vend.

“Të gjithë tash po meren me punën prej shtëpisë dhe kur të kërkojnë përmes internetit, do të kuptojnë se mund të porosisin produktet. Nëse e bëjmë dorëzimin, kjo do të ishte shumë e mirë. Ka njerëz që janë të mbylur, që janë të izoluar dhe ata mund të porosisin. Përmes internetit, më shumë njerëz do të dëgjojnë për produktet tona”, tha Rada Rakiq.

Dyqani online, për të është i veçantë, sepse është shumë-etnike dhe ofron shërbime dhe produkte nga më të ndryshmet.

“Për këtë shkak është shumë mirë, sepse gjithçka është në vendin e vet”, thotë ajo.

Produkte që gjenden në “Qendrën tregtare virtuale”

Edhe pronarja e ndërmarrjes “Sofra”, Nadire Hasani nga Mitrovica e Jugut, ka vendosur që produktet e saj t’i plasojë në internet. Ajo dhe bashkëshorti i saj merren me përpunimin e pemëve dhe perimeve dhe thotë që ajvari është produkti që më së shumti e shesin.

Familja Hasani, tash e disa vjet është duke u marrë me prodhimin e turshive shtëpiake dhe tashmë kanë arritur që t’i kenë klientët e vet, por konsiderojnë që edhe dyqani online do t’iu ndihmojë që të depërtojnë në treg.

“Është pak më dobët tash përmes internetit, por tash për tash, ne i kem klientët tanë. Shkojmë në treg në Prishtinë dhe ka pasur mjaft shitje gjatë pandemisë”, tha Hasani për Radion Evropa e Lirë.

Shitorja online “Qendra tregtare virtuale” funksionon në kuadër të projektit “Mbështetja për bashkëpunimin afarist ndëretnik”, të cilin e financon misioni i UNMIK-ut në Kosovë, ndërkaq e realizon Shoqata e grave “Sabor” nga Mitrovica e Veriut. Qëllimi i këtij projekt është që gjatë kohës së pandemisë COVID-19, ndërmarrjet e vogla të kenë mundësinë që t’i plasojnë produketet dhe shërbimet e tyre.

Menaxherja e projektit, Vesna Ordiq, duke folur për Radion Evropa e Lirë, theksoi rëndësinë e lidhjes së bizneseve serbe dhe shqiptare në “një komunikim të qetë dhe të natyrshëm”.

“Ata do të gjejnë këtu interesat e tyre për biznes të mëtejshëm, pavarësisht nga pjesëmarrja jonë në gjithë këtë. Ne ishim vetëm ndërmjetësues në krijimin e lidhjes, por çdo bashkëpunim i mëvonshëm do të jetë i pavarur nga ne”, thotë Ordiq.

Ajo sqaron se janë ende duke punuar në promovimin e dyqanit në internet “Qendra Tregtare Virtuale”, por që në kuadër të tij tashmë mund të gjenden produkte të ndryshme, që nga ushqimi i dimrit, çaji dhe mjalti e deri te produktet e zdrukthëtarisë dhe të tekstilit.

Pronarët e bizneseve të vogla, për t’i plasuar produketet e veta përmes dyqanit online, janë paraqitur përmes konkursit, pas të cilit kanë kaluar edhe një aftësim të shkurtër.

“Ky ishte një trajnim online për shitjet gjatë pandemisë dhe si të përshtatin biznesin me kohën në të cilën jemi, si të gjejmë rrugën deri te klientët”, shprehet Ordiq dhe shton se pas trajnimit, secili pronar i biznesit komunikon në mënyrë të pavarur me klientët e tij.

Ajo, gjithashtu, pret që dyqani në internet, i krijuar si rezultat i pandemisë së koronavirusit, do të vazhdojë të funksionojë edhe në të ardhmen, përmes të cilit shumë biznese nga Kosova do të ofrojnë produktet dhe shërbimet e tyre.

Të gjitha informacionet në lidhje me produktet dhe shërbimet e ofruara në dyqanin online “Qendra tregtare virtuale”, janë në dispozicion në serbisht, shqip dhe anglisht.  /REL

Alsat

Continue Reading

Business

Gjysma e familjeve të anketuara pësuan rënie në të ardhura mesatarisht 406 euro në vitin e pandemisë

Published

on

Agron Demi nga instituti GAP në një postim në rrjetin social ‘Facebook’ ka publikuar një hulumtim të UNDP, ku thuhet se 49% e familjeve të anketuar kanë pësuar ulje të ardhurave mesatarisht në 406 euro në kohë e fillimit të pandemisë.

Sipas Demit, 87% e biznese janë përballë me vështirësi të ndryshme.

“Kurse 87% e bizneseve janë përballë me vështirësi të ndryshme, nga mbyllja e plotë e deri largimi i punëtorëve. Vetëm 22% e bizneseve janë kundër masave kufizuese”, ka shkruar Demi.

Ai shtoj, se institucionet janë 100%kundër ligjeve.

“E institucionet janë 100% kundër ligjeve që munden me ja zbutë paksa humbjet bizneseve e me ua lehtësu vështirësitë qytetarëve”, u shpreh ai.

Postimi i plotë

Kërkojmë falje paraprakisht që po ja teshim qeverisë edhe me tema socio-ekonomike.

Sipas një hulumtimi të UNDP, 49% e familjeve të anketuara kanë pësu ulje të të ardhurave mesatarisht 406 euro në kohën nga fillimi i pandemisë.

Kurse 87% e bizneseve janë përballë me vështirësi të ndryshme, nga mbyllja e plotë e deri largimi i punëtorëve. Vetëm 22% e bizneseve janë kundër masave kufizuese.

E institucionet janë 100% kundër ligjeve që munden me ja zbutë paksa humbjet bizneseve e me ua lehtësu vështirësitë qytetarëve.

Alsat

Continue Reading

Business

​OAK kërkon anulimin e vendimit nga Byroja Kosovare e Sigurimeve

Published

on

Anulimi i Udhëzimit mbi implementimin e sistemit Bonus – Malus për persona juridik dhe kthimi i rregullorës së mëparshme e cila ka qenë në fuqi i cili po i demton bizneset dhe kerkesa që të mos merren vendime pa konsultime paraprake me bizneset si dhe vendimet e marra të jenë konform situatës me të cilën po ballafaqohemi ishin temat kryesore të cilat u diskutuan gjatë takimit të sotëm në mes OAK-së dhe Drejtorit Ekzekutiv Sami Mazrekut nga Byroja Kosovare e Sigurime.

OAK është duke pranuar në vazhdimësi ankesa nga bizneset lidhur me Udhëzimin e ri mbi Implementimin e Sistemit Bonus- Malus për Persona Juridik, të miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e Byrosë Kosovare të Sigurimeve, e cila ka hyrë në fuqi me 01 nëntor të këtij viti.

Andaj, OAK kërkoj nga Byroja Kosovare e Sigurimeve që të anulohet ky Udhëzim mbi implementimin e sistemit Bonus Malus deri në përmisimin e situatës në vend pasi aktualisht gjendja e bizneseve është jashtëzakonisht e rëndë dhe një vendim i tillë e ka vështirësuar edhe më tepër gjendjen e këtyre të fundit.

Me këtë rast edhe Zyrtarja Ligjore në OAK, Diellza Zeqiri ka thënë se pikërisht Neni 5 i këtij Udhëzimi po i dëmton bizneset pasi që i njëjti përcakton që në mënyrë që të fitohet një shkallë bonus automjeti duhet të regjistrohet para se të njëjtit t’i skadoj regjistrimi në rastet kur nuk ka dëme të deklaruara apo aksident.

E nga ana tjetër sekretari i OAK-së Diamant Elshani, ka potencuar faktin se çdo herë duhet të ketë kordinim paraprak me komunitetin e biznesit para marrjes së vendimeve të cilat i afektojnë drejtpërsëdrejti këta të fundit.

Drejtori i Byros së Sigurimeve, Sami Mazreku ka bërë të ditur se këto kërkesa të përcjella nga OAK do t’i adresoj në instanca më të larta si në Këshill dhe Asamble, për të pritur më pas një vendim nga ana e tyre.

Rikujtojmë se sipas Udhëzimit të ri, bizneset obligohen që të paguajnë 10 ditë para skadimit të sigurimit të regjistrimit të automjetit të vitit paraprak, për vitin e ardhshëm, në mënyrë që të fitojnë një shkallë bonus në rastet kur nuk ka aksident ose dëm të deklaruar.

Kurse në rastet kur automjeti nuk regjistrohet nga 1 deri në 15 ditë nga dita e skadimit të reagjistrimit atëherë nuk do të ketë bonuse. Kështu që shkalla bonus-malus do të mbetet e njëjtë edhe pse për atë automjet nuk ka dëme të deklaruara apo i njëjti nuk ka pasur aksidente. Ndërsa në rast të vonesës në vazhdim të sigurimit mbi 15 ditë, automjetet të cilat janë të regjistruara në emër të bizneseve, edhe nëse kanë pasur bonuse direkt zhvendosen në shkallën bazë.

OAK ka kërkuar edhe nga Guvernatori i Bankes Qendrore (http://odaeafarizmit.org/reagim-ndaj-udhezimit-te-ri-per…/) dhe Kryeministri i Kosovës (http://odaeafarizmit.org/oak-riperserit-kerkesen-per…/) në takimin e djeshëm anulimin e këtij vendimi.

Në këtë takim OAK u përfaqësua nga Skënder Krasniqi-kryetari i bordit, Diamant Elshani-sekretar i bordit, Qëndresa Ibrahimi-kordinatore, Diellza Zeqiri-zyrtare ligjore dhe Fjolla Smaili-zyrtare për komunikim dhe informim me publikun.

Alsat

Continue Reading

Trending