Connect with us

Business

OAK: Shteti i Kosovë po privilegjon punëtorët e sektorit publik dhe po diskriminon ata të sektorit privat

Published

on

(E plotësuar) – Oda e Afarizmit të Kosovës ka ngritë shqetësimin për gjendjen e vështirë të krijuar në vend si pasojë e mungesës së dorës së zgjatur të shtetit dhe mostrajtimin e barabartë të punëtorëve në sektorin privat dhe atë publik.

Kështu është thënë në konferencën për media të Odës së Afarizmit të Kosovës me temën “Shkelja e të drejtave kushtetuese të qytetarëve dhe bizneseve”.

Diellza Zeqiri, zyrtare ligjore në Odën e Afarizmit të Kosovës(OAK), ka thënë se që nga fillimi i pandemisë Covid-19, shteti i Kosovë ka privilegjuar punëtorët e sektorit publik, derisa ka diskriminuar punonjësit e sektorit privat.

“Shteti ka ndarë vetëm dy paga nga 170 euro për punëtorët e sektorit privat, derisa punonjësit e sektorit publik kanë marrë vazhdimisht pagat e tyre, duke mos i ndier fare efektet negative të pandemisë. Shpeshherë këta punëtorë disa prej tyre edhe kanë marrë pagat pa shkuar në punë fare në pandemi”, ka thënë Zeqiri.

OAK ka ngritë shqetësimin edhe për mbylljen e banjave, e më vonë edhe kufizimin e veprimtarisë së tyre nga Ministria e Shëndetësisë.

Për këtë OAK kërkon nga Qeveria e Kosovës trajtimin e barabartë të qytetarëve në këtë kohë.

Fjolla Smaili, zëdhënëse për media në OAK, tha se bazuar në të dhënat që ka sigurua OAK në terren, del se numri i punëtorëve të cilët janë larguar nga puna sillet rreth 30 mijë.

Ajo tha se nëse vazhdohet me këtë avaz dhe nëse nuk ka përkrahje të duhur të shtetit gjatë muajve në vijim, numri mund të arrijë shifrën deri në 50 mijë apo edhe 70 mijë qytetarë të papunë.

***

Oda e Afarizmit të Kosovës po mban konferencë për media me temë “Shkelja e të drejtave kushtetuese të qytetarëve dhe bizneseve”.

Alsat

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Business

Pse Kosova po i ikë liberalizimit të tregut të energjisë?

Published

on

Liberalizimi i tregut të energjisë elektrike në Kosovë, si një nga kërkesat e Bashkimit Evropian (BE), i nisur vite më parë, nuk ka arritur ende të finalizohet.

Shtyrja e procesit të liberalizimit të tregut të energjisë elektrike është duke u bërë që nga viti 2017.

Afati i fundit për liberalizim të tregut të energjisë ishte 31 marsi 2021, por edhe kjo datë është shtyrë me kërkesë edhe të përfaqësuesve të komunitetit të biznesit, (Oda Ekonomike e Kosovës, Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë, Këshilli i Investitorëve Evropianë si dhe Klubi i Prodhuesve) të cilët thonë se ky proces nuk duhet të ndodhë pa u krijuar kushtet e duhura.

Arian Zeka, drejtor ekzekutiv në Odën Ekonomike Amerikane tha për Radion Evropa e Lirë se derisa në rrethana ideale, liberalizimi i tregut të energjisë do të sillte përfitime për konsumatorët, në rastin e Kosovës kjo nuk mund të ndodhë, pasi që oferta në treg për energji është e kufizuar.

“Pavarësisht që në Kosovë janë të licencuar disa operatorë për furnizim me energji elektrike, vetëm njëri prej tyre ka kapacitet të funksionojë në praktikë si furnizues dhe në rrethana të tilla (treg i liberalizuar energjetik). Kur oferta në treg është e kufizuar, kjo bën që konsumatorët të ballafaqohen me ofertë të kufizuar dhe rrjedhimisht edhe me fuqi më të kufizuar të negocimit të tarifave të energjisë elektrike”, thotë Zeka.

Pa kushte për liberalizim të tregut të energjisë elektrike

Aktualisht Operatori për Furnizim me Energji (KESCO) është furnizues që ka licencë për furnizim me energji elektrike, duke përfshirë obligimin e shërbimit publik të përcaktuar nga Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRRE), për të furnizuar konsumatorët me të drejtën e shërbimit universal.

Po ashtu, sipas ZRRE-së në Kosovë janë të licencuar edhe shtatë operatorë për furnizim me energji elektrike.

Por, sipas përfaqësuesve të bizneseve, operatorët e licencuar nuk arrijnë të funksionojnë si furnizues të rregullt në treg.

Në Zyrën e Rregullatorit për Energji thonë se përderisa ato kompani që janë licencuar për të kryer aktivitetin e furnizimit, që të gjithë do të duhej të mund të kryenin këtë funksion.

Adelina Murtezaj-Bajrami zyrtare, për marrëdhënie me publikun në ZRRE, thotë për Radion Evropa e Lirë se nuk ka ndonjë indikacion se ata nuk mund të përmbushin funksionin e tyre.

“Ankesat e tyre për të realizuar këtë funksion kanë të bëjnë vetëm me mungesë të kërkesës, pasi që konsumatorët po vazhdojnë të insistojnë të mbesin te furnizuesi i shërbimit universal, me çmime të rregulluara. Po ashtu mungesa e energjisë vendore, mund t’i bëjë jokonkurrentë në treg këta furnizues, për shkak të kostove të tjera që mund të ju shkaktohen nga energjia të cilën do të duhej ta kontraktojnë nga prodhuesit e vendeve të tjera”, thotë Murtezaj-Bajrami.

Kosova ka më shumë se 10 miliardë tonë linjit dhe si i tillë, është vendi i pestë në botë për nga sasia e këtij resursi, por me gjithë pasurinë e linjitit, Kosova vazhdon të përballet me mungesë të energjisë elektrike.

Liberalizmi i tregut mund të rrisë çmimet e energjisë

ZRRE-ja vlerëson se situata e pandemisë në vend e cila ka prekur shumë biznese në aspektin ekonomik si dhe koncentrimi i tregut në masë të madhe te një furnizues i vetëm, ka shpërfaqur hezitimin e konsumatorëve për t’iu nënshtruar kushteve të tregut (liberalizimit) , të cilat domosdoshmërish, shton ZRRE-ja, rrisin kostot e blerjes së energjisë.

Arian Zeka nga OEAK tregon se ndërmarrjet në Kosovë kanë raportuar që ofertat që i kanë marrë nga furnitorët, parashohin ngritje të tarifave të energjisë elektrike për 30 deri në 40 për qind.

“Për një kompani që shpenzon energji elektrike një milion euro brenda një viti, po flasim për ndërmarrje prodhuese pasi që ato janë shpenzuese më të mëdha të energjisë elektrike, i bie që brenda një viti duhet do të kenë shpenzime shtesë për energji 300 deri në 400 mijë euro”, thotë Zeka.

Sa kushton energjia elektrike?

Rritja e çmimit të energjisë elektrike rrezikon që një pjesë e madhe e këtyre ndërmarrjeve, sidomos atyre prodhuese, të largohen nga Kosova, thotë Zeka, e që sipas tij, kjo do të ishte në kundërshtim me përpjekjet e Kosovës për nxitje të investime të brendshme e të jashtme, përmirësimin e bazës industriale dhe bilancit tregtar në përgjithësi.

Kosova, sipas Zekës, duhet të angazhohet në sigurimin e kapacitete të reja energjetike.

“Qeveria e Kosovës, të gjitha qeveritë, deri më tani nuk kanë pasur ndonjë plan se si t’i qaset kësaj çështjeje dhe çfarë të bëjë pas dështimit të ndërtimit të termocentralit ‘Kosova e Re’”, thotë Zeka.

Në mars të vitit të kaluar, kompania amerikane ContourGlobal, e cila ishte përzgjedhur nga qeveria për ndërtimin e termocentralit “Kosova e Re” me kapacitet 500 megavat, pati njoftuar se do të tërhiqet nga planet për ndërtimin e termocentralit, për arsye se kompania nuk e ka ndërmend të ndërtojë projekte me thëngjill në të ardhmen.

Liberalizimi i tregut energjetik nuk ka alternativë

Liberalizimi i tregut nënkupton krijimin e kushteve për konsumatorët që të kenë mundësi të zgjedhin furnizuesin e tyre me energji elektrike sipas ofertave që ju përshtaten atyre.

Ky është një proces që duhet të ndodhë, pavarësisht shtyrjeve që janë bërë deri më tani.

Adelina Murtezaj Bajrami nga ZRRE-ja thotë se një pjesë e afateve për procesin e liberalizimit të tregut është arritur, por faza e tanishme ka kaluar afatet e parapara në udhëzuesin për liberalizimin e tregut.

Ajo thotë se janë në pritje që të funksionalizohet bordi i ZRRE-se në mënyrë që të ndërmerren masat e duhura për procesin e liberalizimit të tregut të energjisë elektrike.

“Procesi nuk është shtyrë tërësisht sepse e gjithë baza rregullative e kërkuar me ligj ekziston tashmë”, thotë Muretzaj.

ZRRE-ja udhëhiqet nga bordi, që përbëhet prej pesë anëtarësh dhe njëri prej tyre zgjidhet si kryesues. Kryesuesi dhe anëtarët e tjerë të bordit emërohen nga Kuvendi i Kosovës.

Mandati i secilit anëtarë të bordit të ZRRE-së është pesëvjeçarë dhe ata mund të zgjidhen edhe për një mandat të dytë.

Që nga muaji dhjetor i vitit 2020, bordi i Zyrës së Rregullatorit të Energjisë është jofunksional pasi tre nga pesë anëtarëve të bordit u ka skaduar mandati.

Ndryshe, liberalizmi i tregut të energjisë elektrike përfshin konsumatorët e mëdhenj, komercialë si dhe konsumatorët shtëpiakë./REL

Alsat

Continue Reading

Business

Ekonomia goditet keq nga keqmenaxhimi i pandemisë

Published

on

Pandemia e koronavirusit ka lëkundur ekonomitë anë e mbanë botës dhe padyshim që ndikim ka pasur edhe në Kosovë, pasi gjatë vitit 2020 ka pasur rënie të Bruto Produktit Vendor (BPV) për minus 6 për qind.

Sipas të dhënave të Bankës Botërore dhe Fondit Monetar Ndërkombëtar, kjo rënie gjatë vitit 2020 e bënë Kosovën me rënien më të madhe në rajon, pas Malit të Zi që shënoi rënie minus 15.2 për qind.

Shqipëria ka pasur një rënie prej minus 3.5 për qind, derisa Serbia ka pasur rënie vetëm minus 1 për qind.

Rënia e Bruto Produktit Vendor në Kosovë, sipas Driart Elshanit, ekspert i të dhënave, ka ndodhur për shkak të keqmenaxhimit të krizës së shkaktuar nga COVID-19 gjatë vitit 2020.

Ai përmend arsyet kryesore që kanë çuar në rënien e rritjes ekonomike në Kosovë.

“Mungesa e një strategjie të qartë kundër COVID-19, rrëzimi i një qeverie në start të pandemisë, dizajnimi i politikave të papërshtatura për rrethanat e Kosovës dhe për strukturën ekonomike që e ka Kosova. Vonesa e aprovimit të ligjeve, për shembull, Ligji për rimëkëmbje ekonomike është aprovuar tek në fund të vitit 2020”, thotë Elshani.

Ai thotë për Radion Evropa e Lirë se në Kosovë kanë munguar qendrat komunikuese për krizat, ku qytetarët do të mund të paraqitnin problemet apo të merrnin ndihmë. Po ashtu Elshani thotë se ka munguar mbledhja dhe menaxhimi i të dhënave në mënyrë digjitale, që politikat të bazohen në të dhëna dhe jo të ketë politika ad-hoc.

Ndihmat që qeveria e kaluar ka dhënë, sipas Elshanit, nuk kanë qenë të drejtuara direkt te qytetarët dhe shpërndarja nuk ka qenë e duhura.

“Rrjedhimisht një rënie minus 6 për qind e BPV-së së Kosovës, ka pasoja shumë të mëdha, qoftë për rritjen e papunësisë, qoftë për varfërimin e mëtejshëm të popullsisë në Kosovë. Qeveria e re ka thënë se do t’i mbështet punëtorët dhe po ashtu edhe bizneset dhe kjo është shumë inkurajuese, sepse është shumë me rëndësi që punëtorët dhe qytetarët të mbështeten drejtpërdrejt”, thotë Elshani.

Viti 2021, shpresë për rritje ekonomike

Visar Vokrri, drejtor programor në Institutin Riinvest thotë për Radion Evropa e Lirë se rënia ekonomike ka ndikuar në biznese, në ekonomitë familjare, në varfëri dhe në punësim.

Arsye sipas Vokrrit për një rënie të tillë, ka qenë kriza e pandemisë së koronavirusit që filloi si krizë shëndetësore por u shndërrua edhe në krizë ekonomike.

“Në Kosovë, shkaqet kryesore ose burimet kryesore të kësaj tkurrje ekonomike, mund të them që kanë qenë rënia e investimeve dhe turizmi që buron nga diaspora”, thotë Vokrri.

Mirëpo, ai thotë po ashtu se gjatë këtij viti, pritet të ketë rritje ekonomike në Kosovë.

“Këto parashikime janë të bazuara mbi supozimin që do të ketë relaksim të masave dhe nuk do të ketë masa të tjera restriktive që do të pengojnë lëvizjen e mallrave dhe bizneseve prej Kosovës në Evropë dhe anasjelltas. Shpresojmë që qeveria e re të jetë më vigjilente dhe të ndërmarrë masa proporcionale me dëmin që është shkaktuar nga pandemia”, thotë Vokrri.

Ai thotë se bizneset duhet të vazhdojnë të mbështeten, mirëpo primare duhet të jetë një plan i vaksinimit të popullsisë, në mënyrë që sa më shpejt të bëhet lirimi i masave dhe të kthehet normaliteti.

Mbështetja për mbylljen e prillit

Gjatë javës, ministri i Financave, Punës dhe Transfereve, Hekuran Murati pati një takim me përfaqësues të bizneseve. Aty u dakorduan që të subvencionohen 50 për qind e pagave për muajin prill dhe të subvencionohen 50 për qind të shpenzimeve të qirasë për këtë muaj.

Mjetet për bizneset që ndikohen nga mbyllja dyjavore, pritet të ndahen në fund të muajit prill ose në fillim të muajit maj. Masat e reja kundër COVID-19 hynë në fuqi të mërkurën më 7 prill dhe do të jenë në fuqi deri më 18 prill.

Këto masa ndalojnë qarkullimin e qytetarëve nga ora 22:00 deri në 05:00, përveç në raste urgjente. Shërbimet e gastronomisë obligohen të pezullojnë aktivitetin e tyre nga data 7 prill deri me datë 18 prill.

Ato lejohen të punojnë vetëm me shërbimet “merr me vete”, “dërgesë me porosi” apo marrjes së porosive pa u larguar nga makinat. Sipas vendimit të Qeverisë së Kosovës, ndalohet veprimtaria e qendrave të mbyllura tregtare, përveç shërbimeve esenciale në kuadër të tyre, siç janë dyqanet ushqimore dhe farmacitë.

Me masat e reja ndalohen të gjitha grumbullimet me rrezikshmëri të lartë të shpërndarjes së infeksionit, me më shumë se dhjetë persona.

Alsat

Continue Reading

Business

​Kërkohet zbatimi i Ligjit për rimëkëmbje dhe një pako e re nga Qeveria

Published

on

Drejtori ekzekutiv i Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë, Arian Zeka po kërkon nga qeveria e re më në krye Albin Kurtin zbatimin e Ligjit për rimëkëmbje ekonomike ose miratimin e një pako të re stimuluese financiare për bizneset dhe qytetarët e afektuar si pasojë e pandemisë Covid-19.

Në Ministrinë e Financave, Punës dhe Transfereve, thonë se kjo ministri aktualisht është duke e analizuar situatën në lidhje me dëmin ekonomik të shkaktuar nga COVID-19 dhe ndërhyrjet e mundshme që kjo ministri mund të ndërmarrë për të zbutur ndikimin e pandemisë në ekonomi.

Drejtori Zeka thotë se ligji aktual që është në fuqi për rimëkëmbje ekonomike meqenëse ishte kundërshtuar nga partia tashmë në pushtet, tash sipas tij, janë krijuar rrethanat ideale që qeveria të bëj plotësim ndryshimin e ligjit aktual ose të nxjerr një pako të re që do t’i përfshinte edhe vërejtjet që Vetëvendosje i ka pasur para disa muajsh, derisa kanë qenë pjesë e opozitës në dhjetor.

Zeka shton se bizneset kanë nevojë për vazhdimin e mbështetjes nga ana e shtetit për aq kohë sa afektet e pandemisë vazhdojnë edhe më tutje.

Zeka: Ende nuk është parë zbatimi i ligjit nga ana e Qeverisë së re

“Sa i përket zbatimit të masave të cilat janë paraparë me Ligjin për rimëkëmbje ekonomike të aprovuar në dhjetor të vitit të kaluar, besoj që një pjesë e këtyre masave mund të vazhdojnë të zbatohen edhe pse nuk është që kemi parë ende ndonjë prezantim nga ana e Qeverisë së re lidhur me këtë çështje, të vazhdimit të zbatimit të Ligjit për rimëkëmbje ekonomike. I njëjti megjithatë, ai ligj është në fuqi, por meqenëse

tash qeverinë e drejton një forcë politike e cila nuk ka votuar në favor të këtij ligji në dhjetor, me shqetësimin se ligji në fjalë nuk adreson në mënyrë të duhur të gjitha dëmet e shkaktuara nga pandemia Covid-19, atëherë janë ndoshta rrethanat ideale që qeveria e re ose të ndryshoj përmbajtjen e ligjit aktual ose të shtyjë përpara një ligj të ri, i cili pastaj do t’i përfshinte edhe vërejtjet që ata kanë pasur para disa muajsh derisa kanë qenë pjesë e opozitës. Në çfarëdo rrethana bizneset kanë nevojë për vazhdimin e mbështetjes nga ana e shtetit për aq kohë sa afektet e pandemisë vazhdojnë edhe më tutje, për aq kohë në shumë sektor kemi ende kufizim ekonomik, qoftë për shkak të orarit të punës dhe për aspekte të tjera që ndërlidhen me kërkesën në treg”, deklaron Zeka.

Eksperti i ekonomisë, Bardh Ahmeti sugjeron Qeverinë e re që të nxjerrë masa stimuluese mbështetëse për sektorin privat përkitazi me masat kufizuese.

Ahmeti: Sugjerimi im është që të nxjerrën masa stimuluese

“Qeveria e re ka para vetës një ligj për rimëkëmbjen ekonomike, funksionaliteti dhe zbatimi i të cilit nuk është i kënaqshëm, miliona euro të premtuara që derivojnë nga ky ligj nuk kanë arritur që të futen në sektorin privat dhe realisht të gjenerojnë në rimëkëmbjen ekonomike. Prandaj, Qeveria e re duhet të zgjedhë rrugën e plotësim ndryshimit të këtij ligji dhe nxjerrjen e mekanizmave të pakove stimuluese për ekonominë ose zbatimin në plotni të ligjit aktual i cili është. Sugjerimi im është që të nxjerren masa stimuluese përkitazi me masat kufizuese”, thotë Ahmeti.

Edhe profesori në Fakultetin Ekonomik, Nagip Skënderi po konsideron se ndërhyrja e shtetit është e domosdoshme për t’iu dalë në ndihmë bizneseve dhe qytetarëve me anë të një pakoje të tretë.

Skënderi: Pakoja e tretë duhet të jetë e domosdoshme për Qeverinë Kurti

“Konsideroj që pakoja e tretë, respektivisht pakoja për rimëkëmbje ekonomike do të duhej të jetë domosdoshmëri e qeverisë së re, sepse çdo qeveri ka objektivat e veta të caktuara, të cilat shprehen në konsistencë të zhvillimit ekonomiko-social, mirëpo edhe kur marrim parasysh që edhe vendet më të zhvilluara të botës janë duke bërë pako të tretë mbas kësaj situate të caktuar që pandemia i sjellë… Prandaj, mendoj që edhe qeveria e Kosovës ndoshta dhe besoj që do të aprovojë një ligj të rimëkëmbjes ekonomike kur dihet tash që pjesën dërmuese të legjislaturës e ka partia e cila ka fituar besimin e popullatës dhe shpresoj që nuk do të përsëritet e njëjta situatë sikurse vitin e kaluar kur ligji për rimëkëmbje ekonomike disa herë ka dështuar në parlamentin e Kosovës… Mendoj që nuk do të duhej të bëhet ose të lihet në dorë vetëm qeverisë, por të marrin pjesë të gjitha partitë tjera të cilat janë edhe në opozitë. Po ashtu të konsultohej edhe asociacionet e bizneseve, Oda Ekonomike e Kosovës, Oda e Afarizmit… Oda Amerikane, Akademia e Shkencave dhe Fakulteti Ekonomik”, thotë Skënderi.

Ekspertët vlerësojnë se veprimi i parë që do të ndihmonte në rimëkëmbjen e ekonomisë, krahas pakos stimuluese financiare është edhe sigurimi i vaksinave për qytetarët e Kosovës.

Alsat

Continue Reading

Trending