Connect with us

Business

A do të shpëtojë gjiganti industrial NewCo Ferronikeli në Kosovë?

Published

on

Pandemia botërore e shkaktuar nga përhapja e COVID-19, përveç kërcënimit të jetës së njerëzve, ka shtuar peshë mbi supet e shumë sektorëve të ekonomisë në Kosovë.

Kufizimet e menjëhershme patën si rrjedhojë frenimin e prodhimit botëror dhe krijimin e vështirësive logjistike të shumëllojshme. Ulja e prodhimit botëror ndikoi keq në atë fushë të ekonomisë që është e lidhur me eksportet, por njëkohësisht janë edhe ndër më të rëndësishmit për ekonominë e vendit.

Një nga sektorët e ekonomisë që e ndjeu më shumë pandeminë ishte sektori minerar, nxjerrja dhe përpunimi i mineraleve. Kjo industri përbën një rëndësi të veçantë për arkën e shtetit, pasi është ndër taksapaguesit dhe punëdhënësit më të mëdhenj. Gjithashtu sektori minerar në Kosovë është ndër eksportuesit më të mëdhenj dhe përfaqësuesit më të rëndësishëm të Kosovës në arenën ndërkombëtare. Vetëm NewCo Ferronikeli Complex LLC përbën rreth 40 për qind të eksporteve në vend.

Industria më e rëndësishme e vendit edhe ashtu nuk po kalonte një periudhë të mirë edhe para pandemisë COVID-19. Rënia e çmimeve në bursat ndërkombëtare të ferro-nikelit e kishte vënë më shpatulla pas murit qysh gjatë vitit 2019. Nga nëntori i vitit 2019 e deri me fillimin e pandemisë, çmimi i ferro-nikelit në tregjet botërore pësoi një rënie prej më shumë se 30 për qind. Kjo rënie e çmimit solli jo pak vështirësi për kompaninë NewCo Ferronikeli Complex LLC, të cilat u reflektuan te niveli i eksporteve të vetë Kosovës.

Pa u shfaqur ende mundësia që kompania dhe Qeveria të merreshin me masat e përbashkëta për tejkalimin e situatës së krijuar, u shfaq pandemia botërore që i përkeqësoi edhe më tej tregjet botërore dhe pezulloi të gjithë kërkesën për ferro-nikelin kosovar. Kompania NewCo FerroNikeli Complex LLC ka mbi 850 të punësuar të drejtpërdrejtë dhe po kaq të punësuar nga nënkontraktorët që kanë lidhje me këtë industri. Gjithashtu gjatë gjithë kohës së pandemisë, sipas të dhënave nga institucionet shtetërore, NewCo Ferronikeli Complex LLC ka vazhduar së paguari të gjitha detyrimet dhe taksat pa asnjë vonesë.

Rënia e kërkesës dhe ulja e mëtejshme e çmimit rriti pasigurinë te vetë punonjësit e këtij sektori. Të kontaktuar nga mediat, ata u shprehen shumtë të shqetësuar pasi janë të ndërgjegjshëm se sektori minerar nuk është në pozita shumë të mira, edhe pse NewCo FerroNikeli Complex LLC, vijon që t’i paguajë pagat në kohë. Ajo që i shqetëson më shumë punëtorët është fakti që kjo industri nuk është futur në listën e aktiviteteve ekonomike që marrin mbështetje financiare për subvencionimin e pagave të punëtorëve në vendimet e marra nga Qeveritë e mëparshme dhe në vijim.

Si rrjedhojë të përkeqësimit të ekonomisë botërore, NewCo FerroNikeli Complex LLC u detyrua të ndalojë plotësisht linjën e prodhimit, kryesisht përgjatë muajve korrik – shtator. Nisur edhe nga situata në të cilën ishte kompania para se të blihej nga Grupi Balfin, ku rrogat vonoheshin për periudha disa mujore, shqetësimi i punëtorëve duket shumë real.

Ndërkohë, vetë drejtuesit e industrisë më të rëndësishme në Kosovë, edhe pse nuk pranojnë të prononcohen për mediat, pohojnë që po presin një përgjigje nga ana e Qeverisë për një paketë ekonomike që do të ndihmonte rimëkëmbjen e ferro-nikelit. Ajo që pritet është ofrimi i ndihmës nga ana e Qeverisë së Kosovës, duke përfshirë sektorin minerar në Pakon e Rimëkëmbjes Ekonomike me veprimeve konkrete dhe aplikimin e kësaj pakoje sa më parë.

Gjithashtu një plan ndihme do t’i jepte mundësinë NewCo Ferronikeli Complex LLC të vijonte me investimet e planifikuara. Aktualisht kompania po zbaton një investim prej rreth 8 milionë eurosh, me qëllim rritjen e prodhimit dhe përmirësimin e sigurisë në punë. Teknologjia e re do të mundësojë standarde më të larta mjedisore, eficencë më të mirë në përdorimin e energjisë dhe vende të reja pune. Gjithsesi, rezultatet e këtij investimi nga ana e NewCo FerroNikeli Complex LLC varen shumë edhe nga mbështetja që do t’i ofrojë Qeveria e Kosovës.

I kontaktuar për të mbajtur një qëndrim lidhur me këtë problematikë duket se edhe Arian Zeka, drejtues i Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë, e evidenton mungesën e ndihmës ekonomike për këtë sektor.

“Në propozimet e Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë lidhur me rimëkëmbjen dhe qasjen e re ekonomike të vendit, ne kemi kërkuar me theks të veçantë të mbështeten kompanitë prodhuese të cilat eksportojnë. Këto rekomandime përfshijnë masa financiare, siç është rekomandimi për krijimin e linjave revolvuese kreditore ose financimit të bazuar në transaksione, ashtu që bizneset eksportuese të mund të ofrojnë kushte me afate të favorshme të pagesës. Rekomandimet tona gjithashtu përfshijnë edhe stimuj fiskalë, për shembull, lirimi nga pagesa e tatimit në korporata për ndërmarrjet prodhuese që eksportojnë mbi 65% të prodhimeve të tyre. Po ashtu, ne kemi propozuar edhe vazhdimin e subvencionimit të pagave për të gjitha ndërmarrjet në Kosovë, e për një ndërmarrje që punëson shumë persona si Ferronikeli, kjo masë do të ishte lehtësim i madh në menaxhimin e financave dhe lehtësimin e shpenzimeve operative”, shprehet Zeka.

Tanimë, vendet e tjera të rajonit janë duke lëvizur shumë shpejt drejtë dhënies së ndihmës dhe për t’i pozicionuar më mirë në tregun global kompanitë e tyre. Këtu mund të përmendet Maqedonia e Veriut dhe Greqia, që janë konkurruese të drejtpërdrejta, pasi prodhojnë, përpunojnë dhe eksportojnë ferro-nikel. Në ndërkohë edhe Shqipërisë ka ndërmarrë një numër të konsiderueshëm masash për të mbështetur industrinë minerare duke hequr rentën minerare. Këto dhe masa të tjera janë parashikuar që industria minerare të vijojë të operojë edhe gjatë pandemisë dhe te këtë një start favorizues kur ekonomia globale të rifitojë normalitetin.

Duke i kthyer përsëri sytë nga vendi ynë, nuk parashikohet asgjë pozitive për mbështetjen e industrisë minerare dhe krijimin e mundësive që operatorët ekonomik të kenë rritjen e prodhimit dhe eksporteve. Qeveria e Kosovës ende nuk ka marrë ndonjë masë konkrete për shpëtimin e gjigandit të vetëm që i ka mbetur ekonomisë kosovare. 

Image
Image

Alsat

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Business

Të revoltuar me Qeverinë, organizatorët e ahengjeve vazhdojnë protestën

Published

on

Kompanitë e industrisë për organizimin e dasmave dhe ahengjeve protestojnë para qeverisë për të dytën ditë me radhë. Janë të revoltuar, siç thonë, që autoritetet e shohin gjendjen e tyre me përbuzje. Sipas organizatës pa ndihmë shtetërore do të duhet t’i mbyllin ndërmarrjet dhe t’i largojnë punonjësit nga puna. Një pjesë e kompanive në këtë veprimtari janë me 30 vjet ekzistencë dhe punësojnë mbi 10 mijë persona. Deficiti në këtë industri tejkalon 60 % krahasuar me vitin 2019, si rezultat i krizës ekonomike dhe shëndetësore. Qeveria është e mendimit se kjo industri është e përfshirë nga pakoja e pestë e masave, përkatësisht janë siguruar një milion euro, fonde të pakthyeshme për organizimin e të paktën 40 ngjarjeve, të cilat presin të angazhohen më shumë se 100 kompani si organizatorë, prodhues dhe qiramarrës të teknikës, por edhe angazhimi i artistëve, muzikantëve, aktorëve, punonjësve të kulturës, fotografëve, kameramanëve, producentëve, teknikëve dhe profesioneve të tjera që zakonisht merren me ose rreth industrisë së ngjarjeve.

Le të hyjë dikush në lëkurën tonë dhe le ta shohë se si duket të jesh pa të ardhura 14 muaj, të mos fitosh asgjë, të habiteni se si i  mbuloni shpenzimet. Nuk janë vetëm pagat e punonjësve që duhet të mbulohen, por kemi shumë kosto të tjera”, tha Maja Babiq, kryetare e shoqatës së industrisë së ngjarjeve.

Alsat

Continue Reading

Business

Ligjet nga pakoja e pestë, deri nesër në Komisionin për Financim dhe Buxhet

Published

on

Propozim-ligjet nga pakoja e pestë e masave ekonomike do t’u paraqiten deputetëve në Komisionin për Financa dhe Buxhet më së voni deri nesër. Kryetari i komisionit, Timço Mucunski, thotë se debati i amendamenteve duhet të mbarojë brenda një dite ndërsa për ligjet pret që të dorëzohen amendamente, të cilat do t’i referoheshin vetëm zgjatjes së afateve të skaduara tashmë. Megjithatë, mbetet që grupet e deputetëve në Kuvend të koordinohen së bashku për paraqitjen e amendamenteve, thotë Mucunski.

Me siguri do ta caktojmë seancën sot pasdite ose gjatë ditës së nesërme. Me siguri do të ketë edhe disa ndryshime thelbësore të ligjit në lidhje me afatet për të mos u krijuar pengesa shtesë për njerëzit dhe kompanitë që do të aplikojnë për këtë ndihmë. Pres që debati të zgjasë një ditë pune dhe pastaj ligji të përcillet në seancën plenare – deklaroi Timço Mucunski – deputet i VMRO-DPMNE-së.

Ligjet nga pakoja e pestë, duhet të paraqiten përpara Komisionit. Midis tyre janë edhe propozim-ligjet për mbështetjen financiare për pagesën e pagave për kompanitë dhe kryerësit individual të pavarur. Kompanitë duhej të merrnin ndihmën në shkurt dhe mars ndërsa për shkak të mosmiratimit në kohë të këtyre masave, mijëra qytetarë mbetën pa paga. Përveç këtyre ligjeve, propozim-ligji për ndihmë për qytetarët të cilët për shkak të afateve të shkurtra nuk kanë marrë gjashtë mijë denarë të ndihmës shtetërore vitin e kaluar duhet t’i paraqitet Komisionit. Ky ligj gjithashtu pritet të ndryshohet për ta zgjatur afatin, i cili ishte planifikuar të ishte 31 marsi.

Andrea Cobanova

Alsat

Continue Reading

Business

Më në fund paga minimale në Kosovë po rritet

Published

on

E caktuar në vitin 2011 me vendim të Qeverisë që aso kohe drejtohej nga kryeministri Hashim Thaçi, paga minimale në Kosovë nuk ka ndryshuar më asnjëherë. Edhe pse ka kaluar një dekadë nga ajo kohë, paga minimale ka mbetur 130 euro për të punësuarit e moshës nën 35 vjeç, si dhe 170 euro për të punësuarit e moshës mbi 35 vjeç. Për rritjen e pagës minimale, vazhdimisht ishin bërë premtime elektorale nga subjekte politike që kanë udhëhequr deri më tani me vendin por si të tilla ato kanë mbetur vetëm premtime. Së fundmi edhe kryeministri i sapozgjedhur, Albin Kurti premtoi rritje të pagës minimale në 250 euro.

Ndonëse sipas propozimit të Këshillit Ekonomiko-Social, Qeveria e Kosovës do të duhej që në fund të çdo viti kalendarik sipas ligjit në fuqi, të përcaktojë pagën minimale, një gjë e tillë nuk është bërë për 10 vite me radhë.

Në mesin e zotimeve të shumta, kryeministri Albin Kurti gjatë fushatës elektorale për zgjedhjet e fundit të 14 shkrutit, ka premtuar rritje të pagës minimale prej 250 euro, duke i përjashtuar po ashtu këtë kategori edhe nga tatimi në të ardhurat personale.

Nga njëri prej dikastereve kryesore në Qeverinë “Kurti 2”, Ministria e Financave kanë thënë  se premtimi i kryeministrit Kurtit, pritet të implementohet shumë shpejtë.

Madje, sipas zëdhënësit të Ministrisë së Financave, Muharrem Shahini, ashtu siç ishte proklamuar, rritja e pagës minimale nuk do ta prek edhe vlerën e pensioneve të përfituesve të skemave sociale.

“Çështja e rritjes së pagës minimale , ashtu edhe siç është prezantuar në Planin e Qeverisë nga Kryeministri do të imlementohet shpejtë. Po ashtu vlen të theksohet se vlera e pensioneve të përfituesêve të skemave sociale nuk është e lidhur me pagën minimale”, tha Shahini.

Premtime për rritjen e pagës minimale i janë bërë vazhdimisht edhe kryetarit të  Bashkimit të Sindikatave të Pavarura të Kosovës, Avdi Ajdinit i cili u shpreh optimist për realizimin e këtij premtimi nga ana e kryeministrit Kurti.

Ai madje thotë se rritja e pagës minimale do të duhej të bëhej 350 euro.

 “Ne kemi pasur si premtim pozitiv. Ne kemi luftuar me Qeveritë tjera për tu realizuar kjo e drejtë e punëtorëve po me asnjë Qeveri nuk kemi pasur mundësi ta realizojmë. Premtimi i Kurtit gjatë fushatës elektorale mbi rritjen e pagës minimale, unë besoj që do ta realizojë. Kurti ka premtuar rritje të pagës minimale prej 250 euro, ndërsa ne po kërkojmë që kjo të rritet e të bëhet 350 euro”, tha Ajdini.

Ajdini ka treguar se së fundmi përmes një shkrese të dërguar i ka kërkuar kryeministrit Albin Kurtit takim për të diskutuar edhe rreth rritjes së pagës minimale.

“Unë ja kam bërë një shkresë kryeministrit Albin Kurtit më 31 mars të këtij viti, përmes së cilës i kam kërkuar takim. Në takim kam planifikuar të diskutojë për pesë pika kryesore, në mesin e tyre edhe për rritjen e pagës minimale në Kosovë. Nuk kam marrë ende përgjigje”, theksoi ai.

E, për njohësin e çështjeve ekonomike, Musa Limani, rritja e pagës minimale në vend para se të implementohet do të duhej të siguroheshin mjetet financiare pasi që sipas tij, kjo do ta ngarkojë edhe buxhetin e Kosovës.

“Edhe nëse paga minimale bëhet 350 euro nuk ka asgjë të keqe, mirëpo duhet të ketë parasysh të sigurohen mjetet për rritjen e pagave, për arsye se pagat minimale te ne janë jashtëzakonisht të ulëta 130-170 euro. Sigurisht që do ta ngarkojë buxhetin e Kosovës dhe normal që pastaj do të ndikojë dhe do të jetë e obligueshme edhe për sektorin privat. Kjo mundet me qenë shpat me dy teha sidomos te sektori privat që mundet të kolapsojë. Kurse te sektori publik, duhet të sigurohen mjetet buxhetore”, tha Limani.

Bazuar në të metodologjinë ndërkombëtare rreth çmimeve të publikuara në Agjencinë e Statistikave të Kosovës për artikujt kryesor ekzistencial për vitin 2020, paga minimale në Kosovë do të duhej të ishte nga 280 deri në 300 euro. 

Alsat

Continue Reading

Trending